Eigen keus, maar niet heus

Je kent het vast wel: je zit lekker op een terrasje te genieten van de zon, maar opeens steekt je  buurman een sigaret op en blaast de rook vol in jouw gezicht. Vast niet expres, maar irritant is het wel, vooral als je zelf geen roker bent.

Daarom kwam staatssecretaris Paul Blokhuis (volksgezondheid) met het voorstel om roken op terrassen te verbieden. Dit als aanvulling op het rookverbod in de horeca dat al een paar jaar geldt en ook de rookruimtes zullen binnen twee jaar niet meer te zien zijn [1]. Dit lijkt wat streng allemaal, maar vergeleken met het buitenland loopt Nederland nog achter: in de VS mag er al jaren niet meer rondom gebouwen gerookt worden en in Frankrijk en Groot-Brittannië niet in de auto als er kinderen bij zitten [2]. Er zijn voor deze maatregelen twee redenen: roken is ongezond voor jou, maar ook ongezond en storend voor niet-rokers (en vooral kinderen zijn er de dupe van).

In 2017 rookte 23% van de Nederlandse bevolking [3]. Sinds 1990 is het aantal rokers alleen maar afgenomen [4], maar dat is volgens artsen en de overheid nog niet genoeg. LIDL heeft de afgelopen jaren de verkoopcijfers van sigaretten zien dalen en speelt in op deze ontwikkeling. De supermarktketen heeft namelijk besloten om de verkoop van tabak af te bouwen en wil in 2022 helemaal geen tabak meer aanbieden [5].

41ade2cfd93d4cedc64e86223e25ce7e

Roken is ongezond, dat is denk ik algemeen wel bekend. De schadelijke stoffen teer, nicotine en koolmonoxide vergroten de kans op aandoeningen als kanker en hart- en vaatziekten en roken is de nummer 1 oorzaak van ziekte en sterfte in Nederland [6]. Om dit nog eens door te laten dringen bij mensen, gingen verschillende oncologen de straat op en vroegen aan rokers of ze wisten wat de gevolgen waren. Hier is een korte film van gemaakt, die te zien is op https://verkleindekans.nl/. Wat opvalt is dat veel mensen, zo’n 80% [7], graag willen stoppen met roken, maar het niet kunnen. Het is de vraag of artsen en de overheid iedereen verplichten om te stoppen of dat ze juist hulp bieden om mensen die graag willen stoppen, te laten stoppen. En wordt die hulp dan op een goede manier geboden?

Ik heb de mening van een aantal rokers gevraagd, zij vonden dit een moeilijke kwestie. Aan de ene kant is het positief dat mensen worden geholpen om te stoppen met roken als zij dat willen, aan de andere kant is er ook de mening dat rokers bijna nergens meer terecht kunnen.

Roken is niet het enige onderwerp waar discussie over is: het eten van vlees is een soortgelijke situatie. Het verschil is dat de maatregelen tegen roken gericht zijn op de gezondheid van mensen en de maatregelen tegen de bio-industrie op het klimaat.

Vorig jaar werd door Rutte bekendgemaakt dat er een streng beleid gevoerd gaat worden om de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te halen. Het doel is om 49% minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990. In het klimaatbeleid worden grote veranderingen aangekaart, maar over de bio-industrie wordt er amper iets gezegd. Echter kan het gestelde doel nooit worden behaald als mensen niks aan hun eetgedrag doen, aldus RIVM en Rli [8] [9]. Het is noodzakelijk om de nationale voedselconsumptie aan te pakken, aangezien de bio-industrie de grootste veroorzaker is van broeikasgassen. Een recent onderzoek van de universiteit van Oxford toont aan dat vlees en zuivel vermijden de enige effectieve manier is om je slechte invloed op de aarde te verminderen [10]. De Rli stelt daarom dat de overheid een hoger btw-tarief moet invoeren op vlees[11], hier is nog veel discussie over. Ook de keuze van het Milkshake Festival om dit jaar alleen maar vegetarisch eten aan te bieden, zorgde voor veel ophef. Ze zijn hierin geen voorloper, het Digital Festival in Amsterdam verkoopt al drie jaar geen vlees meer [12].

christian-diordenimflow.tumblr-1

De ophef ging vooral over individuele keuzevrijheid en gedwongen worden om vegetarisch te eten. Wat ik merk, is dat vleeseters het prima vinden als mensen geen vlees eten, maar wel zolang er niemand wordt gedwongen om vegetarisch te eten. Maar zou dat echt de reden zijn waarom vleeseters vegetariërs, en veganisten al helemaal, zo irritant vinden? Vinden mensen het echt zo erg dat ze een dagje geen vlees kunnen eten? Neen, dat is het niet. Het komt doordat je als vleeseter wordt gewezen op je slechte gedrag, aldus Florien Cramwinckel [13]. Vleeseters vinden het simpelweg vervelend dat ze door vegetariërs steeds worden herinnerd aan hoe slecht vlees is voor je gezondheid en het milieu, waardoor dat stukje biefstuk opeens een stuk minder lekker smaakt. En de Nationale Week Zonder Vlees in maart, zou dát echt het probleem zijn? Je hebt voor alle onderwerpen tegenwoordig wel een (inter)nationale dag om aandacht voor te vragen, dus dat is het niet. Het probleem voor vleeseters in die week is opnieuw dat ze worden gewezen op hun slechte gedrag. Daarnaast kunnen ze bijna geen stukje vlees eten in die week zonder zich te moeten verontschuldigen waarom ze niet meedoen aan de vleesloze week.

Dus, we streven naar een betere wereld, maar doen we dit wel op de goede manier? Helpt het om roken en vlees eten te verbieden of werkt dat alleen maar averechts? Mensen worden steeds vrijer en individualistischer, maar tegelijkertijd wordt de vrijheid hun ontnomen.

Het is moeilijk om gedrag te veranderen, dat is een langzaam proces. Kunnen we dus niet beter mensen intrinsiek motiveren om hun gedrag een klein beetje te veranderen? Ik denk dat het belangrijk is om mensen bewust te maken van wat de gevolgen zijn van hun gedrag, maar dat je hun wel de vrijheid moet geven om dit gedrag voort te zetten. Er zijn veel mensen die willen stoppen met roken, maar er zijn ook genoeg mensen die hun gezondheid geen prioriteit vinden. Hetzelfde voor vlees: veel mensen eten af en toe, of altijd, vegetarisch om een positieve bijdrage te leveren aan het milieu, maar een groot deel vindt hun stukje vlees belangrijker dan de aarde of het dierenwelzijn. En de vrijheid om deze keuzes te maken wordt langzaam afgenomen.

 

 

Geraadpleegde bronnen 

[1] RTL Nieuws. (2018, mei 31). Kabinet wil roken op terras verbieden. Opgeroepen op juli 4, 2018, van RTL Nieuws: https://www.rtlnieuws.nl/nederland/politiek/kabinet-wil-roken-op-terras-verbieden

[2] roken.nl. (2017, augustus 1). Roken in buitenland. Opgeroepen op juli 4, 2018, van Roken.nl: https://roken.nl/informatief/roken-in-buitenland/

[3] Centraal Bureau voor Statisitiek [CBS]. (2018, april 9). Leefstijl, 2017. Opgeroepen op juli 4, 2018, van CBS: https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/15/leefstijl-2017

[4] Stichting Rokersbelangen. (2017, juni 18). Daling aantal rokers sinds 1980 . Opgeroepen op juli 4, 2018, van Stichting Rokersbelangen: https://www.rokersbelangen.nl/538-daling-aantal-rokers-sinds-1980

[5] NOS. (2018, mei 30). Lidl haalt komende vier jaar sigaretten uit schappen. Opgeroepen op juli 4, 2018, van NOS: https://nos.nl/artikel/2234244-lidl-haalt-komende-vier-jaar-sigaretten-uit-schappen.html

[6] Gezondheidsplein. (sd). Waarom is roken ongezond? Opgeroepen op juli 4, 2018, van Gezondheidsplein: https://www.gezondheidsplein.nl/dossiers/stoppen-met-roken/waarom-is-roken-ongezond/item43054

[7] Verklein de kans. (2018). Help mee en deel de film. Opgeroepen op juli 4, 2018, van Verklein de kans: https://verkleindekans.nl/

[8] Rijksinsituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). (2018, maart 6). Minder vlees en drank: winst voor gezondheid en milieu. Opgeroepen op juli 4, 2018, van RIVM: https://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2018/Minder_vlees_en_drank_winst_voor_gezondheid_en_milieu

[9] Voogt, S. d. (2017, januari 24). RIVM: minder vlees eten nodig voor halen klimaatdoel. Opgeroepen op juli 4, 2018, van nrc: https://www.nrc.nl/nieuws/2017/01/24/rivm-minder-vlees-eten-nodig-voor-halen-klimaatdoel-6376799-a1542781

[10] Nemecek, J. P. (2018, juni 1). Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers. Opgeroepen op juli 4, 2018, van Science: http://science.sciencemag.org/content/360/6392/987

[11] Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). (2018, maart). DUURZAAM EN GEZOND. (I. J. Ver, Redacteur) Opgeroepen op juli 4, 2018, van Rli: https://rli.nl/sites/default/files/duurzaam_en_gezond_samen_naar_een_houdbaar_voedselsysteem_def_1.pdf

[12] RTL Nieuws. (2018, mei 27). Festival Milkshake verbaasd over heftige reacties op vegetarisch eten. Opgeroepen op juli 4, 2018, van RTL Nieuws: https://www.rtlnieuws.nl/nederland/festival-milkshake-verbaasd-over-heftige-reacties-op-vegetarisch-eten

[13] NOS. (2018, maart 4). Waarom wekt de Week Zonder Vlees zo veel irritatie op? Opgeroepen op juli 4, 2018, van NOS: https://nos.nl/op3/artikel/2220527-waarom-wekt-de-week-zonder-vlees-zo-veel-irritatie-op.html

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s